සොබාදහම සමඟ ගිවිසුමක්
කතාව | අරුල්කාකි
දිවයිනක දේශගුණික අභියෝග
ජාතික ආර්ථිකයේ ප්රධාන කුළුණක් වන ශ්රී ලංකාවේ තේ කර්මාන්තයඅද ගෝලීය උණුසුම සහ දේශගුණික විපර්යාස හේතුවෙන් පෙර නොවූවිරූ අභියෝගවලට මුහුණ දී සිටී. 19 වන සියවසේ ආරම්භ කරන ලදලංකා තේ වෙළඳාම මත දැන් මිලියන 1.5 කට අධික ජනතාවගේජීවනෝපායන් රැඳී ඇති අතර එය රටට විදේශ විනිමය උපයා දීමේදීවැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. කෙසේ වෙතත්, මෑත කාලයේ ඉහළයන අධික උෂ්ණත්වය, අක්රමවත් වර්ෂාපතන රටා සහ වැඩි වැඩියෙන්සිදුවන ස්වාභාවික ආපදා තේ ශාකවල භෞතික විද්යාත්මක වර්ධනයටපමණක් නොව පසෙහි ගුණාත්මකභාවය පිරිහීමට ද බලපායි.එවැනිඅර්බුදවලට ප්රතිචාර වශයෙන්, එක්සත් ජාතීන්ගේ ආපදා අවදානම් අවමකිරීමේ කාර්යාලය (UNDRR) සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ විශ්ව විද්යාල – පරිසර හා මානව ආරක්ෂාව පිළිබඳ ආයතනය (UNU-EHS) එක්වනිකුත් කරන ලද ස්වභාවධර්මය පදනම් කරගත් විසඳුම් (NBS) මාර්ගෝපදේශය ස්වභාවධර්මයට අනුකූලව ක්රියා කරන නව මාවතක්යෝජනා කරයි. ස්වභාවධර්මය පදනම් කරගත් විසඳුම් (NBS) යනුපරිසර පද්ධති ආරක්ෂා කිරීම, තිරසාර ලෙස කළමනාකරණය කිරීම සහප්රතිසංස්කරණය කිරීම මගින් මානව සමාජ මුහුණ දෙන ආර්ථික හාසමාජීය අභියෝගවලට විසඳුම් සපයන උපායමාර්ගික ප්රවේශයකි. ඒවාශ්රී ලංකාවේ උඩරට තේ වතුවල දේශගුණික ඔරොත්තු දීමේ හැකියාවගොඩනැගීම සඳහා වඩාත් ඵලදායී මෙවලම්වලින් එකක් ලෙස සැලකේ.
තේවලට තර්ජනයක් වන තාපය
දේශගුණික විපර්යාස හේතුවෙන් තේ කර්මාන්තය මුහුණ දෙන ප්රධානතර්ජනය වන්නේ අධික තාපයයි. තේ පැළ සාමාන්යයෙන් 18°C සහ25°C අතර උෂ්ණත්වයක් සහිත මධ්යස්ථ දේශගුණයක් තුළ සශ්රීක වේ. කෙසේ වෙතත් පසුගිය සියවස තුළ ශ්රී ලංකාවේ මධ්යම කඳුකරයේසාමාන්ය උෂ්ණත්වය 0.8°C සිට 1.1°C දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත. මෙයතේ අංකුර වර්ධනයට බාධා කරනවා පමණක් නොව, ඉන් කොළවලතෙතමනය වියළී යන අතර, ඒවායේ අද්විතීය රසය සහ සුවඳට හේතුවන රසායනික සමතුලිතතාවයට බාධා කරයි. UNDRR දත්තවලටඅනුව, එවැනි උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම වායුගෝලීය ආර්ද්රතාවය අඩු කර, තේ වතුවල ක්ෂුද්ර දේශගුණයේ වෙනස්කම් ඇති කර, පළිබෝධ සහරෝග පැතිරීම වැඩි කරයි. විශේෂයෙන්, සුදු බුබුළු අංගමාරය සහ රතුමකුළු මයිටා වැනි පළිබෝධකයන්ගේ බලපෑම දැන් උස්බිම්වල වෙනකවරදාටත් වඩා දරුණු ලෙස පවතී. මෙය අස්වැන්න අඩු කරනවාපමණක් නොව, ඒවා පාලනය කිරීම සඳහා විශාල ප්රමාණයක්පළිබෝධනාශක භාවිතා කළ යුතු තත්වයක් ද නිර්මාණය කරයි. මෙයඅවසානයේ තේ අපනයනයේ ගුණාත්මක භාවයට බලපායි.
අක්රමවත් වර්ෂාපතනයෙන් තර්ජනයට ලක් වූ කඳුකර ප්රදේශ
අක්රමවත් වර්ෂාපතන රටා උස්බිම්වල භූ විෂමතාවයට ප්රධානගැටළුවක් වී ඇත. සෘතුමය වැසි වරෙක ස්ථාවරව පැවතුනද, අද වන විටදැඩි වර්ෂාපතන කාල පරිච්ඡේද සහ දිගු නියඟ සමයන් පවතී. අධික බෑවුම්වල පිහිටා ඇති තේ වතු සැලකිය යුතු පාංශු ඛාදනයකට ලක්වීමට හේතු වේ. මතුපිට පස් අඟලක් සෑදීමට වසර දහස් ගණනක් ගතවන බව සලකා බලන විට, අධික වර්ෂාපතනයෙන් පැය කිහිපයක් ඇතුළතඑය අහිමි වීම වතුවල සාරවත් බව ස්ථිරවම පිරිහීමට ලක් කරයි. මෙයජලය රඳවා තබා ගන්නා ප්රදේශවල නායයෑම් අවදානම වැඩි කරනඅතර ඇළ දොළ සහ ගංගා පිටාර ගැලීමට ද හේතු වේ. UNDRR මාර්ගෝපදේශවල සඳහන් කර ඇති පරිදි, ස්වභාවධර්මය පදනම්කරගත් විසඳුම් එවැනි ආපදා අවදානම් කළමනාකරණය කිරීම සඳහාපිරිවැය-ඵලදායී සහ කාර්යක්ෂම දිගුකාලීන ප්රවේශයක් ලබා දෙයි. නිදසුනක් වශයෙන්, වෘක්ෂලතාදිය භාවිතා කරමින් ජෛව වැටවල්ස්ථාපිත කිරීම, කෘත්රිම කොන්ක්රීට් බිත්ති ඉදිකිරීමට වඩා නායයෑම්වැළැක්වීම සඳහා වඩාත් ඵලදායී වේ.
ස්වභාවික බාධක ආරක්ෂා කිරීම
ශ්රී ලංකාවේ තේ වතුවල ක්රියාත්මක වන ස්වභාවධර්මය පදනම්කරගත් විසඳුම් (NBS) අතර, කෘෂි වන වගාව ප්රධාන කාර්යභාරයක්ඉටු කරයි. තේ වතු තුළ සෙවන සහිත ගස් සිටුවීමෙන්, තේ පඳුරු හිරුඑළියට සෘජුවම නිරාවරණය වීමෙන් ආරක්ෂා කර ගත හැකිය. වායුගෝලයෙන් කාබන් අවශෝෂණය කර ගබඩා කිරීමෙන් (කාබන් වෙන්කිරීම) ගෝලීය උණුසුම අඩු කිරීමට මෙම ගස් ද දායක වේ. මීටඅමතරව, මෙම ගස්වල වැටුණු කොළ පසට අත්යවශ්ය පෝෂ්ය පදාර්ථසපයන අතර එහි තෙතමනය රඳවා ගැනීමට උපකාරී වේ. තවද, කඳුකරයේ දිරාපත් වූ ඉඩම් සහ ගංගාශ්රිත කලාප ප්රතිසංස්කරණයකිරීම (රිපාරියන් වනාන්තර ප්රතිසංස්කරණය) තවත් වැදගත් ණ්බ්Sප්රවේශයකි. මෙය වියළි කාලවලදී වතුකරයට ජලය සැපයීම පමණක්නොව ජෛව විවිධත්වයට ද සහාය වේ. UNDRR මාර්ගෝපදේශවලදක්වා ඇති පරිදි පරිසර පද්ධති මත පදනම් වූ අනුවර්තනය (EbA) සංකල්පය, එවැනි ස්වාභාවික බාධක ආරක්ෂා කිරීම මිනිස් ප්රජාවන්ගේආරක්ෂාව සහ ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව සහතික කරන බව අවධාරණයකරයි.
ඒකාබද්ධ සැලසුම්කරණයේ අවශ්යතාවය
පරිපාලනමය දෘෂ්ටි කෝණයකින් සොබාදහම පදනම් කරගත් විසඳුම්(NBS) ව්යාපෘති සාර්ථක වීමට නම් ඒකාබද්ධ සැලසුම්කරණයඅත්යවශ්ය වේ. මෙයින් අදහස් කරන්නේ තේ පර්යේෂණ ආයතනය(ඨ්ර්ඓ), කාලගුණ විද්යා දෙපාර්තමේන්තුව, විශාල වතු සමාගම් සහසේවක ප්රජාවන් වැනි කොටස්කරුවන් අතර නිසි සම්බන්ධීකරණයයි. UNDRR මාර්ගෝපදේශවල දක්වා ඇති පරිදි, තොග ගැනීම සහපරීක්ෂා කිරීම වැනි මෙවලම් භාවිතා කරමින්, එක් එක් වතුයායේදේශගුණික අවදානම් හඳුනාගත හැකි අතර, ඒ අනුව සුදුසු සොබාදහමපදනම් කරගත් විසඳුම් නිර්මාණය කළ හැකිය. විශේෂයෙන්, දෙමළකඳුකර ප්රජාවන්ගේ සාම්ප්රදායික දැනුම සහ දේශීය පාංශු තත්ත්වයන්පිළිබඳ ඔවුන්ගේ අත්දැකීම් මෙම ව්යාපෘතිවලට ඇතුළත් කිරීමඔවුන්ගේ විශ්වසනීයත්වය වැඩි කරනු ඇත. එක්සත් ජාතීන්ගේ විශ්වවිද්යාලය – පරිසර හා මානව ආරක්ෂාව පිළිබඳ ආයතනය (UNU-EHS) විසින් සිදු කරන ලද අධ්යයනයන් මගින් ඉස්මතු කර ඇති පරිදි, එවැනි පාරිසරික කළමනාකරණ මුලපිරීම් සඳහා කාන්තාසහභාගීත්වය සහතික කිරීම ප්රජා මට්ටමින් වෙනසක් ඇති කිරීම සඳහාදායක වේ.
පරිසර හිතකාමී තේ
ආර්ථික වශයෙන් ස්වභාවධර්මය පදනම් කරගත් විසඳුම් (NBS) සඳහාඅවශ්ය වන මූලික දේවල් ඉහළ බව පෙනෙන්නට තිබුණත්, දිගු කාලීනවඒවා වාසිදායක පිරිවැය-ප්රතිලාභ ලබා දෙයි. ආපදාවලදී ප්රධානයටිතල පහසුකම් හානි වළක්වමින් රසායනික පොහොර සහපළිබෝධනාශක සඳහා වන වියදම් අඩු කිරීමට ඒවා උපකාරී වේ. ගෝලීය වෙළෙඳපොළ තුළ පරිසර හිතකාමී තේ ලෙස සිලෝන් ටීසන්නාමය ප්රවර්ධනය කිරීමෙන්, ඉහළ මිලකට තේ අපනයනය කිරීමට දඉඩකඩ ලැබේ.
“කළු රත්තරන්” ආරක්ෂා කිරීම
අවසාන වශයෙන්, ශ්රී ලංකාවේ තේ කර්මාන්තය මුහුණ දෙන දේශගුණිකඅභියෝගය හුදෙක් තාක්ෂණික ගැටළුවක් නොවේ – එය සොබාදහමසමඟ අපගේ සම්බන්ධතාවය අලුත් කිරීමට කරන කැඳවීමකි. පරිසරයවිනාශ කරන කෘෂිකර්මාන්තය කිසි විටෙකත් තිරසාර විය නොහැකි බවහඳුනාගෙන, අපි NBS වැනි සොබාදහම පදනම් කරගත් විසඳුම් වෙතඉක්මණින් ගමන් කළ යුතුය. රටේ “කළු රත්තරන්” ආරක්ෂා කිරීමට සහඅනාගත ව්යසනයන්ගෙන් උස්බිම්වල ජීවත් වන ජනයා ආරක්ෂා කිරීමටඇති එකම මාර්ගය මෙයයි.
